Eetlepel: 12 of 15 ml? Waarom lepelmaten verschillen
Vraag tien mensen hoeveel milliliter een eetlepel is en je krijgt twee antwoorden: 15 en 12. Allebei kloppen, alleen gaan ze over een andere lepel. Dat verschil verklaart waarom omrekentabellen op internet elkaar tegenspreken.
Hoeveel ml is een eetlepel?
Een maatlepel heeft internationaal een vaste inhoud: een eetlepel is 15 ml en een theelepel 5 ml. Drie theelepels zijn dus precies één eetlepel. Dit is de maat die maatlepelsets gebruiken, die in Engelstalige recepten staat (tablespoon, teaspoon) en waar bakboeken van uitgaan. Het is ook de maat waar alle gewichten op keukenmaten.nl op gebaseerd zijn.
Een eetlepel uit de bestekla is iets anders. Die is niet genormeerd en verschilt per bestekset. Het RIVM heeft gemeten hoeveel er gemiddeld in Nederlands bestek gaat en komt op 12 ml voor een eetlepel en 2 ml voor een theelepel.
Waarom rekent het Voedingscentrum met 12 ml?
Het RIVM houdt in Portie-online bij hoeveel Nederlanders eten. Daarvoor is het belangrijk te weten wat mensen bedoelen als ze zeggen “een eetlepel pindakaas”, en dat is de lepel uit de la, niet een maatlepel. In het overzicht huishoudelijke maten (Portie-online 2017/1.1) staan daarom deze inhouden:
| Huishoudelijke maat | Inhoud |
|---|---|
| Theelepel | 2 ml |
| Suikerlepel | 4 ml |
| Dessert- of paplepel | 8 ml |
| Eetlepel | 12 ml |
| Sauslepel | 25 ml |
| Groentelepel of opscheplepel | 28 ml |
| Soeplepel | 150 ml |
Het Voedingscentrum baseert zijn tabel “Hoeveel gram is een theelepel of eetlepel?” op dezelfde maten. Die cijfers zijn bedoeld om in te schatten wat je binnenkrijgt, niet om een cake mee te bakken.
Hoe groot is het verschil in de praktijk?
Het verschil zit niet alleen in de 12 tegenover 15 ml. Het RIVM meet ook hoe mensen een lepel vullen, en dat is bij droge ingrediënten vaak met een kopje erop. Daardoor kunnen de gewichten alle kanten op gaan:
| Ingrediënt | Voedingscentrum, eetlepel 12 ml | keukenmaten.nl, afgestreken maatlepel 15 ml |
|---|---|---|
| Bloem | 10 g | 8 g |
| Kristalsuiker | 13 g | 13 g |
| Olie | 10 g | 14 g |
| Honing | 20 g | 21 g |
| Zout | 15 g | 18 g |
| Cacaopoeder | 2 g | 5 g |
Bij bloem komt het Voedingscentrum hoger uit, omdat een gewone lepel bloem een bergje heeft. Bij olie en zout komen ze lager uit, omdat een vloeistof of zware korrel niet hoger dan de rand kan. Voor cacao zit er een factor 2,5 tussen. Wie een tabel van de een combineert met een recept dat van de ander uitgaat, bakt dus met verkeerde hoeveelheden.
Welke lepel bedoelt een recept?
Een vuistregel per soort recept:
- Bakboeken en receptensites gaan vrijwel altijd uit van de maatlepel van 15 ml, afgestreken. Zeker als het recept ook in grammen is uitgewerkt.
- Engelstalige en Amerikaanse recepten bedoelen altijd de maatlepel. Een tablespoon is 15 ml, een teaspoon 5 ml.
- Overgeschreven familierecepten en oude kookboeken gaan uit van de lepel uit de la. Daar was “een flinke eetlepel” een gevoelsmaat en geen meetinstrument.
- Voedingsinformatie en portiegroottes van RIVM en Voedingscentrum gebruiken de bestekmaat van 12 ml.
Twijfel je, kijk dan of het recept ook grammen noemt. Zo ja, weeg. Zo nee, gebruik een maatlepel en strijk af.
Hoe strijk je een lepel af?
Schep de lepel ruim vol zonder aan te drukken en haal de rug van een mes over de rand. Wat overblijft is een afgestreken lepel. Bij bloem, cacao en poedersuiker maakt dit het grootste verschil: een gehoopte eetlepel bloem kan 15 gram wegen, bijna het dubbele van een afgestreken lepel. Bij suiker en zout is het verschil kleiner, omdat zware korrels vanzelf vlak gaan liggen.
Vloeistoffen strijk je niet af. Vul de lepel tot de rand en houd hem recht. Voor stroperige dingen als honing helpt het om de lepel eerst nat te maken of licht in te vetten.
Welke maat gebruikt keukenmaten.nl?
Alle gewichten op deze site gelden voor een afgestreken maatlepel: eetlepel 15 ml, theelepel 5 ml, cup 240 ml, deciliter 100 ml. Die keuze is bewust. Een maatlepel is reproduceerbaar, sluit aan bij bakboeken en Engelstalige recepten, en laat zich controleren tegen de portiegewichten van USDA FoodData Central, die dezelfde maten gebruikt. Per ingrediënt staat onderaan de pagina welke bron is gebruikt.
Gebruik je gewoon bestek en wil je toch onze tabellen gebruiken? Neem dan een dessertlepel en vul die iets ruimer dan afgestreken. Beter: koop een maatlepelset. Ze kosten een paar euro en maken het verschil tussen “ongeveer” en “klopt”.